Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilecek Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan yer alacak. CICA Dönem Başkanı Azerbaycan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek zirve, üye devletlerin yanı sıra gözlemci ülkeler ile CICA ortağı ve gözlemcisi uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getirecek.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgiye göre, Asya’da küresel siyaset ve ekonomi üzerinde belirleyici rol oynayan aktörlerin ortak önceliklerini ve iş birliği alanlarını ortaya koyması bakımından önem taşıyan zirvede, Azerbaycan’ın dönem başkanlığı sürecinde “Asya’da Daha Güçlü CICA, Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Kalkınma” temasıyla gündemine aldığı konuların ön plana çıkması öngörülüyor. Zirvede, sonuç belgesi niteliğini taşıyacak “Bakü Deklarasyonu” ile “İş Güvenliği ve Sağlığı Alanında İşbirliğine İlişkin Açıklama”nın kabul edilmesi ve Laos’un yeni üye olarak katılımının ilan edilmesinin beklendiği ifade edildi.
FİDAN’IN GÖRÜŞMELERİNDE ÖNE ÇIKACAK BAŞLIKLAR
Bakan Fidan’ın zirve toplantısında hitapta bulunması ve ikili görüşmeler gerçekleştirmesi planlanıyor. Fidan’ın zirvedeki hitabında ve zirve marjında gerçekleştireceği ikili görüşmelerde, küresel krizler ve jeopolitik gelişmelerin yol açtığı sınamalar karşısında istişare, uzlaşı, karşılıklı güven ve bölgesel sahiplenme anlayışına dayalı ortak çözümler üretilmesinin önemini vurgulamasının beklendiği kaydedildi. Fidan’ın ayrıca etkin çok taraflı diplomasinin korunması ve güçlendirilmesine öncelik verilmesi gerektiğinin altını çizmesi öngörüldüğü belirtildi.
Fidan’ın İsrail’in Gazze’de soykırımını sürdürdüğünü, işgalini genişlettiğini ve insani yardımların yeterli miktarda ulaştırılmasını engelleyerek Filistin halkını ağır yaşam koşullarına mahkum ettiğini belirtmesi ve bu vahim tablonun sona erdirilmesinin aciliyetini vurgulaması öngörülüyor. Fidan’ın ayrıca Barış Planı’nın uygulanmasını sekteye uğratan, Batı Şeria’da yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik eden ve ilhak politikalarını ilerleten İsrail’in, bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesis edilmesinin önündeki en önemli engeli oluşturduğunu kaydetmesi bekleniyor.
FİLİSTİN MESELESİ MASAYA YATIRILACAK
Fidan’ın iki devletli çözüm temelinde adil ve kalıcı bir barışın tesis edilmesi için uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını artırması gerektiğini yinelemesi bekleniyor. Fidan’ın CICA çatısı altında ekonomi, ticaret, dijitalleşme, enerji, bağlantısallık ve teknoloji başta olmak üzere çeşitli alanlarda ortak adımlar atılarak bölgesel işbirliği fırsatlarının karşılıklı fayda sağlayacak şekilde değerlendirilmesinin önemine işaret etmesinin öngörüldüğü bildirildi.
Fidan’ın başta Orta Koridor ve Kalkınma Yolu olmak üzere Türkiye’nin destek verdiği bölgesel bağlantısallık projelerinin, CICA üyelerinin bulunduğu coğrafyada istikrar üreten ve refahı destekleyen boyutunun altını çizmesi bekleniyor. Fidan’ın Orta Koridor Girişimi ile Kuşak ve Yol Girişimi’nin uyumlaştırılmasının bölgesel bağlantısallığı ve ekonomik iş birliğini güçlendireceğini belirtmesi öngörülüyor.
DİJİTAL DÖNÜŞÜM VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ GÜNDEMDE
Fidan’ın dijital dönüşüm ve yapay zeka başta olmak üzere gelişmekte olan teknolojilerin insan odaklı, güvenilir, ülkelerin dijital egemenliğine saygılı ve herkes için eşit erişilebilirlik sağlayan bir çerçevede geliştirilmesinin önemini vurgulaması bekleniyor. Fidan’ın sürdürülebilir kalkınma yönündeki çabaları doğrudan etkileyen küresel çevre sorunları ve iklim değişikliğiyle mücadele için güçlü bir siyasi irade ortaya konularak kararlı ve somut adımlar atılması gerektiğine dikkat çekmesi öngörülüyor.
Fidan’ın Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) ev sahibi ve başkanı olarak Türkiye’nin, iklim değişikliğinin kırılgan bölgeler üzerindeki olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesinde öncü rol üstlenmeyi sürdüreceğini vurgulaması bekleniyor.
CICA’NIN ASYA’DAKİ ROLÜ
Güvenlik alanında etkin çok taraflı örgütlerin bulunmadığı Asya coğrafyasında CICA, aralarında farklı önceliklere sahip aktörlerin de yer aldığı 28 ülkeyi ortak bir diyalog zemininde buluşturan yegane yapı konumunda. Kuruluş, yüzölçümü bakımından Asya kıtasının yüzde 90’ını ve dünya nüfusunun yarısından fazlasını kapsıyor. Üyeler arası iş birliği; askeri-siyasi boyut, ekonomik boyut, insani boyut, çevresel boyut ile yeni tehdit ve sınamalar boyutu olmak üzere beş temel başlık altında yürütülüyor.
CICA Dönem Başkanlıkları bugüne kadar sırasıyla Kazakistan, Türkiye, Çin Halk Cumhuriyeti, Tacikistan, Kazakistan ve Azerbaycan tarafından üstlenildi. Azerbaycan, Dönem Başkanlığı süresince ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak bağlantısallık, dijitalleşme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sektörel iş birlikleri ve bir dizi Güven Artırıcı Önlemler etkinlikleri aracılığıyla ilerletilmesini öncelik alanları olarak belirledi. Azerbaycan ayrıca CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası kuruluşa dönüşüm sürecine ivme kazandırma yönünde faaliyetler gerçekleştirdi.
Türkiye, kurucu üyelerinden biri olduğu CICA’nın çalışmalarına başından itibaren güçlü şekilde destek veriyor. Güven Artırıcı Önlemler Kataloğu’nun “Yeni Sınamalar ve Tehditler (genel)” öncelik alanının koordinatörlüğünün yanı sıra “Askeri-Siyasi” boyutun, “Ekonomik” boyut altındaki “Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Geliştirilmesi” ve “Ticaret ve Yatırım” öncelik alanlarının, “Yeni Sınama ve Tehditler” boyutu altındaki “Terörizmle Mücadele” öncelik alanının eş koordinatörlüğü Türkiye tarafından yürütülüyor. Türkiye, 8 Haziran 2010 tarihinde CICA Üçüncü Zirvesi’ne İstanbul’da ev sahipliği yapmış ve 2010-2014 yılları arasında Dönem Başkanlığı’nı üstlenmişti. Bu dönemde kurumsallaşma adımlarında etkin rol oynayan Türkiye, teşkilatın siyasi-askeri bir vizyon kazanması ve küresel görünürlüğünün artırılması yönündeki çabalara öncülük etmişti.
